Monitory – czym różnią się od innych głośników?
Monitory, monitory studyjne, monitory odsłuchowe – te terminy odnoszą się do głośników zaprojektowanych z myślą o profesjonalnej pracy z dźwiękiem. Niewielu słuchaczy potrafi jednak odróżnić je od klasycznych kolumn podstawkowych, a do tego coraz częściej mianem „monitorów” określa się zwykłe głośniki komputerowe. W tym artykule postaram się uporządkować ten informacyjny chaos – wyjaśnię, do czego tak naprawdę służą monitory, czym różnią się od pozostałych typów głośników i dlaczego mimo stricte profesjonalnego rodowodu potrafią znakomicie sprawdzić się w domowym otoczeniu.

Czym tak naprawdę są monitory?
Monitory to kompletne zestawy głośnikowe wyposażone w szereg rozwiązań ułatwiających profesjonalną pracę z dźwiękiem. W odróżnieniu od klasycznych kolumn ich zadaniem nie jest upiększanie muzyki, lecz oddanie jej w jak najbardziej wiernej i neutralnej postaci.
O ile w domowych zestawach głośnikowych powszechnie stosuje się rozmaite filtry i ulepszenia mające poprawić odbiór brzmienia, o tyle w monitorach tego typu ingerencje są niedopuszczalne. Realizator dźwięku pracujący w studio musi słyszeć każdy najmniejszy szczegół – nic nie może koloryzować ani zniekształcać sygnału, który sam zamierza kształtować. Bez tego osiągnięcie uniwersalnie dobrego brzmienia byłoby niemożliwe, a każdy utwór brzmiałby zupełnie inaczej w zależności od głośników użytych przy jego produkcji.
Monitory często określa się mianem monitorów bliskiego pola, co bezpośrednio wynika z ich zastosowania – są zaprojektowane do pracy w warunkach, w których słuchacz siedzi tuż przy nich. Ponadto wyposażone są w specjalistyczne złącza i wtyki, których na próżno szukać w typowych głośnikach domowych.
Można zatem powiedzieć, że monitory to głośniki, które:
- pozbawione są ulepszaczy brzmienia
- mają jak najrówniej odtwarzać dźwięk
- posiadają dodatkowe złącza i przełączniki
- przystosowane są do pracy w bezpośredniej bliskości

Co odróżnia monitory od kolumn głośnikowych?
Gdy ustawimy monitory obok kolumn podstawkowych, na pierwszy rzut oka trudno dostrzec jakąkolwiek różnicę. Kolumny podłogowe wyróżniają się gabarytami, ale modele podstawkowe – zwane też półkowymi – rozmiarem praktycznie nie różnią się od większości monitorów. Wystarczy jednak chwila uważniejszego przyjrzenia się, by szybko rozwiązać tę zagadkę.
1. Wygląd
W przeciwieństwie do monitorów studyjnych, kolumny głośnikowe oprócz funkcji muzycznych stanowią również formę… mebla. Z tego względu znacznie więcej uwagi przykłada się w nich do detali wykończenia, koloru czy też przyjemnej dla oka faktury drewna.
2. Jakość wykonania
Same głośniki zarówno w monitorach, jak i kolumnach są zazwyczaj bardzo trwałe, ale przecież nie tylko z nich składa się głośnik. W przeciwieństwie jednak do kolumn domowych, które po podłączeniu zazwyczaj stoją nieruchomo przez kilka lat, monitory to prawdziwe stacje robocze. Z tego względu zazwyczaj lepiej wykonana jest sama ich konstrukcja, ze szczególnym naciskiem na przełączniki oraz panel z gniazdami.
3. Możliwości podłączenia
Projektanci kolumn głośnikowych zazwyczaj dają dwie możliwości podłączenia lub nawet jedną (np. jack+wtyki bananowe). W przeciwieństwie do nich monitory bardzo często oferują kilka wariantów podłączenia, ze szczególnym naciskiem na wtyki XLR (tzw. zbalansowane, zapewniające lepszą jakość sygnału audio) oraz wejścia cyfrowe jak USB czy HDMI. Wynika to z faktu, że realizatorzy dźwięku często muszą pracować z różnym sprzętem, co w domowych warunkach zazwyczaj się po prostu nie zdarza.
4. Charakterystyka pracy
Zadaniem monitora studyjnego jest odtworzenie dźwięku z jak najlepszą precyzją i pozbawionego zniekształceń. Kolumna głośnikowa zaś ma sprawić, że muzyka będzie brzmiała “piękniej”, co uzyskuje się często poprzez sztuczną korektę brzmienia.
5. Moc
Jak już wcześniej wspomniano, monitory studyjne często określane są jako głośniki bliskiego pola. Oznacza to, że do ich napędzania nie potrzeba dużej mocy i rzadko który producent koncentruje się w nich na tym parametrze. W przypadku kolumn głośnikowych moce potrafią być naprawdę spore (100 watów i więcej), co wynika chociażby z konieczności dobrego nagłośnienia większego obszaru.
6. Przeznaczenie
Kolumny głośnikowe najczęściej używa się w celach rekreacyjnych, głównie do odtwarzania muzyki w domu lub na imprezach.
Monitory studyjne są bardziej odpowiednie dla profesjonalnych użytkowników, takich jak producenci muzyczni, inżynierowie dźwięku lub projektanci dźwięku, którzy potrzebują dokładnego monitoringu dźwięku.
7. Cena
Nie można powiedzieć, że topowe monitory do studia są tanie, ale w porównaniu z cenami niektórych kolumn, zdecydowanie nie dorastają im do pięt. W przypadku monitorów studyjnych na cenę wpływa mniej czynników, jak choćby subiektywne wrażenia słuchacza. Z tego względu próżno szukać monitorów odsłuchowych w cenie np. głośników Tannoy Westminster Royal (100 000 +).
Dlaczego monitory mylone są z głośnikami do komputera?
Sprzęt komputerowy i gamingowy rządzi się nieco własnymi regułami. Producenci z tego segmentu nierzadko dość swobodnie podchodzą do parametrów swoich produktów, doskonale znając wymagania graczy.
W rzeczywistości podawane wartości często mijają się z prawdą, a tak zwane głośniki gamingowe czy komputerowe to zazwyczaj zwyczajne głośniczki w efektownej obudowie. Nie sposób przy tym pominąć faktu, że większość głośników komputerowych ma ten sam problem rozpoznawalności co kolumny podstawkowe – po prostu wyglądają łudząco podobnie do monitorów.
Sytuację dodatkowo komplikuje to, że profesjonalne monitory studyjne z natury rzeczy stoją najczęściej… tuż obok komputera. Wynika to ze specyfiki pracy producenta czy inżyniera dźwięku, który podczas odsłuchu materiału musi mieć stały dostęp do oprogramowania.

Czy monitory nadają się do słuchania muzyki?
Jak najbardziej, monitory studyjne nadają się do słuchania muzyki w domu, ale należy pamiętać, że zostały one zaprojektowane w celu odtwarzania dźwięku z najwyższą neutralnością, a nie w celu dodawania brzmienia do dźwięku.
Oznacza to, że brzmienie, jakie oferują monitory studyjne, może być dla niektórych osób zbyt precyzyjne i neutralne, co może sprawiać wrażenie, że muzyka brzmi sucho lub jest pozbawiona emocji.
Do tego należy pamiętać, że monitory zazwyczaj posiadają także mniejszą moc i są przystosowane głównie do pracy na bliskiej odległości, co również ma istotny wpływ na miejsce w jakim słuchasz muzyki.
Czy monitory studyjne sprawdzą się jako domowe audio?
Na podstawie mojego doświadczenia mogę jasno stwierdzić, że jak najbardziej tak. Mowa tu jednak o osobach, które na co dzień słuchają zwykłego radia lub prostej miniwieży stereo.
Jeśli chcesz zakupić sobie monitory studyjne do komputera i jednocześnie w ciągu dnia posłuchać sobie radia w tle – bez obaw możesz się na nie decydować.
Problem z pewnością pojawi się jednak w przypadku audiofili, którzy poszukują konkretnego brzmienia oraz osób, które chciałyby korzystać z nich podczas oglądania filmów.
Jeśli masz wyrobiony słuch, określone gusta muzyczne, a dźwięk jest Twoim drugim imieniem, monitory na pewno nie będą optymalnym wyborem.
Poszukujesz domowego sprzętu audio? Sprawdź nasz artykuł, który może Ci w tym pomóc.

Czy monitory potrzebują zewnętrznego wzmacniacza?
Klasyczne zestawy stereo składają się zazwyczaj z dwóch kolumn pasywnych oraz dodatkowego wzmacniacza, który służy do ich napędzania. Coraz częściej na rynku pojawiają się jednak tzw. kolumny aktywne posiadające wbudowany wzmacniacz już w środku.
Dowiedz się więcej o kolumnach aktywnych oraz kolumnach pasywnych z naszych artykułów!
W przypadku monitorów studyjnych jest paradoksalnie odwrotnie i większość sprzedających się modeli to monitory aktywne. Jeśli wybierzesz ten typ monitorów (stanowiący znaczną większość), dodatkowy wzmacniacz nie będzie Ci już potrzebny.
Można wręcz powiedzieć, że jeśli jesteś laikiem to nie powinieneś poszukiwać monitorów pasywnych, co wynika z technicznych uwarunkowań. Wzmacniacz w monitorach aktywnych został już bowiem dobrany fabrycznie przez samego producenta, który zestroił go odpowiednio z resztą wewnętrznej elektroniki.
